रुस युक्रेन युद्धको दोस्रो चरणमा युक्रेनसँग पराजित भएको रुसले अब आफ्नो रणनीति परिवर्तन गरेको छ । रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले हारलाई जितमा परिणत गर्न भारतको पुरानो ‘चाणक्य नीति’को सहारा लिए, जसबाट सयौं वर्षपछि पनि विश्वका सबै देश डराउँछन् । त्यही रणनीतिमा काम गर्दै रुसले शुक्रबार युक्रेनका ४ वटा राज्यलाई गाभेको र पश्चिमी मुलुकले दाँत किट्नुबाहेक केही गर्न सकेनन् । यस्तो अवस्थामा पुटिनले युद्धको झोका घुमाउने त्यो खतरनाक ‘चाणक्य नीति’ के हो आज जान्न जरुरी छ ।

के छ भारतको खतरनाक चाणक्य नीति ?

वास्तवमा, प्राचीन कालमा, आचार्य चाणक्यले मगधका राजाको हातबाट आफ्नो अपमानको बदला लिन आफ्नो सहयोगी चन्द्रगुप्त मौर्यको सहयोगमा मगधमाथि प्रत्यक्ष आक्रमण गरे। परिणाम यो थियो कि चाणक्य र चन्द्रगुप्त यस युद्धमा पराजित भए। त्यसपछि उनले रणनीति (चाणक्य नीति) परिवर्तन गरे। सुरुमा बिस्तारै मगधको बाहिरी सिमानाहरू जित्यो। यसले उनको शक्ति मात्र बढाएन तर मगधको शक्तिलाई पनि कमजोर बनायो। यसपछि चाणक्य र चन्द्रगुप्त मौर्यले मगधको केन्द्रमा प्रत्यक्ष आक्रमण गरी मगध कब्जा गरे। रुस–युक्रेन युद्धमा पुटिनले पनि यस्तै गरेका छन् ।

रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएको ७ महिनाभन्दा बढी भइसक्यो तर अहिलेसम्म यो युद्धको कुनै परिणाम आएको छैन । जहाँ एकातिर रुसले धेरै पीडा भोगेको छ, अर्कोतर्फ युक्रेन पनि हार मान्न तयार छैन ।

रुसले युक्रेनका ४ राज्यलाई गाभेको छ

यस्तो अवस्थामा अब रुसले युक्रेनका ४ राज्यलाई आफ्नो देशमा विलय गर्ने घोषणा गरेको छ । यी चार राज्यहरूले युक्रेनको कुल क्षेत्रफलको करिब १५ प्रतिशत ओगटेका छन्। यसरी रुसले युक्रेनलाई कमजोर बनाउने मात्रै प्रयास गरिरहेको छैन, यो युद्धमा अहिलेसम्म पाएको हारको बदला पनि लिइरहेको छ ।

युक्रेनका चार राज्यलाई एकीकरण गर्न आज रुसमा भव्य समारोहको आयोजना गरिएको छ । जसमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले जनतालाई सम्बोधन गरेका थिए । यस क्रममा पुटिनले पश्चिमी देशमाथि कडा हमला गरे । पुटिनले भने, “आज पश्चिमी देशहरूमा रुसोफोबिया छ र उनीहरूले रूसलाई हानि गर्ने धेरै पटक प्रयास गरेका छन्।” पुटिनले पश्चिमा देशले रुसलाई उपनिवेश र रुसका जनतालाई आफ्नो दास बनाउन खोजेको बताएका छन् । तर तिनीहरूले त्यसो हुन दिँदैनन्। पश्चिमी देशहरूको नियम अनुसार, रूसले निर्णय लिने छैन।

युक्रेनका ४ राज्यले रुससँग गाभ्ने निर्णय गरि रुससँग गाभिएको छ । आज पुटिनले पनि युक्रेनसँग वार्ताका लागि तयार रहेको बताए पनि यी ४ राज्यले अब युक्रेनसँग वार्ता नगर्ने बताएका छन् । अब हामी तपाईलाई रुसले युक्रेनका कुन ४ वटा राज्यलाई आफ्नो देशमा गाभिएको छ भनी व्याख्या गरौं ।

रुस विश्वको नक्सामा थप फैलियो

युक्रेनका चार राज्यहरू आफ्नो देशमा गाभिएका डोनेट्स्क, लुहान्स्क, जापोरिजिया र खेरसन हुन्। युक्रेनका यी चार राज्यहरू पूर्वमा छन् र रुसको पश्चिमी सीमासँग जोडिएका छन्। अर्थात् रुसको सिमाना सिधै विस्तार भएको छ । क्षेत्रफलका हिसाबले विश्वको सबैभन्दा ठूलो देश रुस पनि ठूलो भएको छ । यो नक्सामा तपाईंले अर्को युक्रेनी क्षेत्र क्रिमिया देख्न सक्नुहुन्छ। जुन पहिले युक्रेनको हिस्सा थियो तर सन् २०१४ मा रुसले यसलाई आफ्नो देशमा गाभ्यो ।

चार चरणको अभियान

रुसले क्रिमियालाई गाभेको रणनीति युक्रेनका यी चार राज्यलाई एकताबद्ध गर्न अपनाएको रणनीति नै हो । यी चार राज्यलाई एकीकरण गर्न रुसले ४ चरणमा काम गरेको थियो । पहिलो चरणमा यी चार राज्यमा कडा हमला गरियो, युक्रेनी सेनालाई कमजोर बनाइयो र यस क्षेत्रका जनता युक्रेनसँग खुसी छैनन् तर रुसमा भेट्न चाहन्छन् भनी निरन्तर भनिन्थ्यो।

दोस्रो चरणमा यी चार राज्यहरूलाई युक्रेनबाट छुट्टै स्वतन्त्रताको रूपमा मान्यता दिइएको थियो। तेस्रो चरणमा यी सबै राज्यमा जनमत संग्रह भएको र जनमतसंग्रहमा जनताले रुससँग जोडिने पक्षमा मतदान गरेको बताइएको छ । चौथो र अन्तिम चरणमा यी सबै राज्यहरूलाई रुसमा गाभियो।

पश्चिमा देशबाट आउने धम्कीको कुनै प्रभाव छैन

रुसले सेप्टेम्बर २३ देखि २७ सम्म डोनेट्स्क, लुहान्स्क, जापोरिजिया र खेरसनमा जनमतसंग्रह गरेको थियो। मिडिया रिपोर्टका अनुसार रुसले डोनेस्कमा ९९.२ प्रतिशत, लुहान्स्कमा ९८.४ प्रतिशत, जापोरिजियामा ९३.१ प्रतिशत र खेरसनमा ८७ प्रतिशतले रुससँग जाने पक्षमा मतदान गरेको दाबी गरेको छ । युक्रेन, अमेरिका र युरोपेली देशहरूले रुसको जनमत संग्रहको कडा विरोध गर्दै रुसमाथि नयाँ प्रतिबन्ध लगाउने चेतावनी पनि दिएका छन् । तर यो विरोधले रुसमा कुनै असर गरेको छैन।

रुसको निर्णयपछि युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले आफ्ना उच्च रक्षा अधिकारी र राजनीतिज्ञहरूसँग आपतकालीन बैठक गरेका छन् । युक्रेनका राज्यहरू रसियासँग गाभ्ने घोषणापछि यो बैठक भएको हो । यससँगै जेलेन्स्कीले अब आफू फेरि नाटोमा सामेल हुन आवेदन दिने बताएका छन् । योसँगै यी राज्यहरू रसियासँग गाभिएपछि पुटिनले अर्को हप्ता रुसी संसदलाई सम्बोधन गर्ने विश्वास गरिएको छ । अर्को हप्ता, अक्टोबर 7 मा पुटिनको जन्मदिन पनि हो।

पुटिनले अमेरिकी धम्कीको जवाफ दिएका छन्

रुसको निर्णयपछि अमेरिकाले रुसका एक हजारभन्दा बढी कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाएको छ । अमेरिकाले रुसको कब्जालाई मान्यता नदिने पनि बताएको छ । योसँगै अमेरिकाले युक्रेनलाई थप हतियार दिने घोषणा गरेको छ । अमेरिकाको घोषणाको जवाफमा आज पुटिनले पनि आफ्नो भूमिको रक्षाका लागि आफूले जे पनि गर्न सक्ने स्पष्ट पारेका छन् र यी चार राज्यहरू अहिले आफ्नो भूमि भएका छन् ।

अर्थात्, पुटिनले सिधै आज पश्चिमी देशहरूलाई चेतावनी पनि दिएका छन् कि यदि पश्चिमी देशहरूले यी राज्यहरूमाथि कुनै कारवाही गरेमा रुसले त्यसलाई आफूमाथिको आक्रमण मान्नेछ। यद्यपी युक्रेनले आगामी दिनमा यी चार राज्यमा आक्रमणलाई तिव्रता दिने बताएको छ । यसबाट रुसो-युक्रेन युद्ध अन्त्य हुनुको सट्टा झन झन चर्किदै गएको छ।