कसरी हुन्छ देश विलय: रुस–युक्रेन युद्धको आज ७ महिना पूरा भएको छ । कतिपयले यसलाई युक्रेनमाथि कब्जा गर्ने रुसको षडयन्त्र भनेका छन् भने राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका निकटकाहरूले यसलाई अर्को नाम दिइरहेका छन् । यस छलफलको बीचमा, मस्को प्रशासनको आदेशमा युक्रेनका केही भागहरू गाभ्नका लागि आजदेखि जनमत संग्रह हुँदैछ। यस्तो अवस्थामा एउटा देश अर्को देशमा कसरी विलय हुन्छ भन्ने प्रश्न उठ्छ । यदि तपाईलाई पनि यो प्रश्नको उत्तर थाहा छैन भने हामी तपाईलाई बताऔं ।

जनमत संग्रहबाट मर्जर हुनेछ

रुसले युक्रेनको लुहान्स्क र डोनेस्कलाई गाभ्न यी क्षेत्रका पृथकतावादी नेताहरूको समर्थनमा आजदेखि जनमत संग्रह सुरु गरेको छ, जुन सेप्टेम्बर २७ सम्म चल्नेछ। यी क्षेत्रका पृथकतावादी नेता र अधिकारीहरू, जसको पहलमा यो जनमत संग्रह सुरु भएको छ, सबैलाई रुस अर्थात् भ्लादिमिर पुटिनको सरकारको खुला समर्थन छ। रोयटर्समा प्रकाशित रिपोर्टका अनुसार युक्रेनको खेरसनलाई रुसको हिस्सा बनाउन चाँडै जनमत संग्रह सुरु हुन सक्छ। एकै समयमा, त्यहाँ जापोरिजियामा जनमत संग्रहको माग पनि छ, किनभने रूसी सेनाले केही हदसम्म यसलाई कब्जा गर्न जारी राखेको छ।

एउटा देश अर्को देशमा कसरी विलय हुन्छ ?

मर्जरलाई लिएर विश्वमा विभिन्न धारणा छन् । ब्रिटानिकाका अनुसार, विलय एक औपचारिक कार्य हो जस अन्तर्गत राज्यले आफ्नो क्षेत्र बाहिरको क्षेत्रमाथि आफ्नो सार्वभौमसत्ता घोषणा गर्दछ। यो मर्जर त्यहाँको सत्तामा बसेका जनताको धारणा विपरीत हुन सक्छ । तपाईलाई भनौं कि हाल एक देशलाई अर्को देशमा गाभ्ने कुनै अन्तर्राष्ट्रिय कानून छैन। प्राय: यसका लागि विलय कानून लागू हुन्छ। सामान्य भाषामा, तपाइँ यसलाई एनेक्सेसन कानून भन्न सक्नुहुन्छ।

एक विलय एकपक्षीय कार्य मानिन्छ। अर्थात् एक ठाउँलाई अर्को ठाउँमा गाभ्नको लागि कि त सन्धि हुन्छ वा त्यहाँ सेनाले जबरजस्ती कब्जा गर्छ भने त्यहाँका जनताले जनमतसङ्ग्रह पूरा गरेपछि त्यो मर्जरलाई सामान्य मान्यता दिइन्छ ।

इजरायल सुरु भएको थियो

संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) को बडापत्र बल द्वारा कुनै पनि विलय को निन्दा गर्दछ। जे भए पनि, त्यसो गर्ने देशले विलय पूरा भएपछि आधिकारिक घोषणा गर्दछ। जसमा यस्तो राज्य वा स्थानमा सार्वभौम अधिकार स्थापित भइसकेको भनी भविष्यमा पनि यो हैसियत कायम रहने उल्लेख छ । सन् १९८१ मा इजरायलले गोलान हाइट्स कब्जा गरेपछि यसको सुरुवात भएको हो । पछि, त्यही प्रक्रिया पछ्याउँदै, रूसले 2014 मा क्रिमियालाई गाभिएपछि पनि त्यस्तै घोषणा गर्‍यो।